Në intervistën e tij të Vitit të Ri për Veçer.mk, Zëvendëskryeministri dhe Ministri për Marrëdhënie Ndërmjet Bashkësive, Ivan Stoilkoviq, flet për atë që ka gjetur në Ministrinë për Marrëdhënie Ndërmjet Bashkësive, si i ka përballuar sfidat dhe situatat, si dhe për planet për vitin që vjen. Ai thotë se ka gjetur kaos, abuzime dhe shpenzime me qëllime jo të caktuara të parave të buxhetit dhe për të filluar punën ka qenë e nevojshme të bëhet një revizion i plotë i punës së mëparshme në Ministri… Dhe kjo nuk është gjithçka. Në vazhdim, mund të lexoni për disa nga krimet dhe kaosin që ka lënë paraardhësi i Stoilkoviqit, Artan Grubi në Ministrinë për Marrëdhënie Ndërmjet Bashkësive.
Nëse bëjmë një analizë të vitit të kaluar, është logjike që pyetja e parë të jetë: Çfarë gjetët në Ministrinë për Marrëdhënie Ndërmjet Bashkësive, çfarë keni bërë që nga marrja e detyrës dhe çfarë mbetet ende për të bërë?
Stoilkoviq: Realizimi i qëllimit tim kryesor si ministër i Ministrisë për Marrëdhënie Ndëmjet Bashkësive është riorganizimi i plotë i Ministrisë dhe vënia e saj në funksion të sistemit, sipas kompetencave. Unë angazhohem që Ministria për Marrëdhënie Ndëmjet Bashkësive të jetë një ministri në funksion të të gjitha grupeve etnike që jetojnë në RMV, sipas Kushtetutës. Gjetëm kaos, abuzime dhe shpenzime me qëllime jo të caktuara të parave të buxhetit, prandaj, që të mund të filloja punën, ishte e nevojshme të bëhej një revizion i plotë i punës së mëparshme në Ministri. Për këtë qëllim, iu drejtuam Entit Shtetëror për Revizion, por fatkeqësisht morëm një përgjigje negative. Këtu dua të theksoj se është shumë simptomatik fati që në Ministrinë për Marrëdhënie Ndërmjet Bashkësive nuk ka pasur asnjëherë revizion nga ESHR. Auditimi i fundit nga ESHR ka qenë në vitin 2014, në Sekretariatin e atëhershëm për Zbatimin e Marrëveshjes Kornizë. Por, ne nuk u ndalëm këtu. Sipas dispozitave ligjore, kërkuam nga Ministria e Financave të kryejë një revizion ad hoc në fushën e punës financiare dhe materialo-logjistike të Ministrisë. Sipas raportit paraprak, janë identifikuar një sërë shkeljesh në punë. Raporti do t’i dërgohet Qeverisë dhe më pas të gjitha institucioneve përkatëse, të cilat presim të veprojnë sipas dispozitave ligjore.
Në këtë kontekst, dua të theksoj edhe një gjë shumë të rëndësishme, që opinioni duhet ta dijë, dhe kjo është se kur mora detyrën si ministër në Ministrinë për Marrëdhënie Ndëmjet Bashkësive, kishte persona të punësuar që nuk vinin fare në punë, ndërkohë që nuk ishin përfshirë në programin K5. Personalisht, kam dërguar letra të rekomanduara për të gjithë ata ose të vijnë menjëherë në punë ose do t’iu ndërpritet marrëdhënia e punës. Kishte disa situata. Disa nga këta persona jetonin jashtë shtetit dhe menjëherë iu ndërpre marrëdhënia e punës. Të tjerë përdornin mundësitë ligjore për pushim, pushim mjekësor, etj. Këtu, duhet të them se ka pasur indikacione për abuzime me pushimet mjekësore, për shembull, disa herë radhazi i njejti person me diagnoza të ndryshme përdorte pushimin mjekësor. Në këtë rast, iu drejtuam FSSH-së, ku pas konstatimit të kushteve, u veprua sipas dispozitave ligjore. Disa nga këtyre personave iu ndërpre marrëdhënia e punës me shkarkim, ndërsa pjesa tjetër, kur panë se ishim seriozë në qëllimin tonë, kërkuan vetë ndërprerjen e marrëdhënies së punës.
Po ashtu, kërkuam nga Inspektorati Shtetëror i Administratës që të bëjë një inspektim të rregullt, sipas kompetencave të tij, i cili do të realizohet në fillim të vitit 2025. Pas përfundimit të inspektimit, opinioni do të njoftohet për të gjitha gjendjet e konstatuara dhe masat e ndërmarra.
Po ashtu, është duke u përgatitur një sistematizim i ri i vendeve të punës në Ministrinë për Marrëdhënie Ndëmjet Bashkësive. Këtu kemi pasur kaos, sepse sipas sistematizimit aktual, janë hapur vende pune për 1700 persona, dhe kjo me arsimin që nuk i përkon kompetencave të Ministrisë, për shembull, pozita për mjek të mjekësisë së përgjithshme dhe të tjera.
Dhe dua të theksoj edhe këtë dhe këtu do të përfundoj, sepse në fakt ka shumë më tepër për të thënë. Kur kam marrë detyrën si ministër në Ministrinë për Marrëdhënie Ndëmjet Bashkësive, nuk kishte asnjë procedurë pune, si kanë punuar ata më parë mund ta gjykoni vetë.
WEB – Faqja e Ministrisë për Marrëdhënie Ndëmjet Bashkësive: “PROBLEMI MË I MADH”
Ka pasur shumë diskutime edhe në lidhje me web-faqen e Ministrisë për Marrëdhënie Ndëmjet Bashkësive dhe funksionimin e saj. Në disa raste keni njoftuar se ajo do të funksionojë në gjuhët e të gjitha grupeve etnike, deri ku ka arritur ky proces?
Stoilkoviq: Në lidhje me web-faqen e Ministrisë për Marrëdhënie Ndëmjet Bashkësive, dua të theksoj se, duke pasur parasysh angazhimin tonë që kjo Ministri të jetë në funksion të mbështetjes për të gjitha grupet etnike, sipas kompetencave të tij, është bërë një ndryshim në pjesën e gjuhëve. Në fakt, kur e hapje faqen e atëhershme të MMB-së, fillimisht shfaqej versioni në gjuhën shqipe, që është kundër Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve dhe më pas pasonte versioni në gjuhën maqedonase. Aktualisht, po finalizohet faqja e Ministrisë për Marrëdhënie Ndëmjet Bashkësive në gjuhën maqedonase, angleze dhe në gjuhët e të gjitha grupeve etnike që jetojnë në RMV, sipas Kushtetutës, pra në gjuhën shqipe, serbe, turke, rome, boshnjake dhe vllahe.
Realizimi i këtij procesi po shkon, duhet të them, më ngadalë për arsye se, kur kam marrë detyrën si ministër në Ministrinë për Marrëdhënie Ndëmjet Bashkësive, kishte një tender të hapur për mirëmbajtjen e web-faqes, por, si dhe disa tenderë të tjerë publikë, edhe ky ishte fiktiv. Kjo do të thotë se kompania që mori tenderin nuk ishte në dispozicion për bashkëpunim. Po ashtu, kapacitetet njerëzore në Ministri në aspektin e ekspertizës në këtë fushë janë shumë të ulëta.
Ky ndryshim kërkon krijimin e një faqeje tërësisht të re, angazhimin e përkthyesve, specialistëve teknikë në fushën e IT, etj. Të gjitha këto arritëm t’i realizojmë me mundësi vullnetare, duke marrë parasysh kufizimet financiare. Aktualisht, faqja e Ministrisë për Marrëdhënie Ndërmjet Bashkësive është aktive në gjuhën maqedonase dhe shqipe, dhe së shpejti do të publikohet edhe në gjuhën turke. Pres që deri në fund të muajit janar të përfundojë gjithë procesi, që të jetë e disponueshme në gjuhët e të gjitha grupeve etnike.
Keni paralajmëruar një riorganizim të plotë të Ministrisë për Marrëdhënie Ndërmjet Bashkësive (MMB), çfarë mund të pritet në këtë drejtim dhe çfarë po ndodh me nëpunësit administrativë të punësuar përmes Programit K-5? A do të vijë fundi për parimin “rri në shtëpi – merr pagë”?
Stoilkoviq: Në kontekstin e riorganizimit të plotë të Ministrisë dhe vendosjes së saj në funksion të sistemit sipas kompetencave, dua t’ju informoj se për herë të parë është miratuar një Plan Strategjik (2025-2027), në të cilin kemi përcaktuar me saktësi prioritetet dhe qëllimet tona strategjike. Duhet të theksoj se që nga krijimi i kësaj ministrie deri më tani, nuk ka pasur asnjë Plan Strategjik as Program të punës për të. Prioritetet dhe qëllimet strategjike të MMB-së janë përcaktuar sipas angazhimit tonë për implementimin e plotë të Marrëveshjes Kornizë, në lidhje me forcimin e kohezionit multikulturor dhe promovimin e vlerave multikulturore. Në këtë drejtim, për periudhën 2025-2027, do të fokusohemi në këto fusha prioritare: përmirësimi dhe mbrojtja e të drejtave të anëtarëve të bashkësive, garantimi i identitetit kulturor, etnik dhe gjuhësor të bashkësive, përmirësimi i arsimit në gjuhët e bashkësive, implementimi i plotë i parimit të përfaqësimit të duhur dhe të drejtë, si dhe intensifikimi i bashkëpunimit me sektorin civil. Po përfundon gjithashtu Programi i Punës për MMB për vitin 2025, i cili mbështet Programin e Qeverisë së RMV.
Në të njëjtën kohë, Ministria mbetet e përkushtuar për zgjidhjen e çështjes me nëpunësit administrativ të punësuar përmes Programit K-5, si dhe përkthyesve të punësuar. Nuk do të komentoj për qëndrueshmërinë kushtetuese dhe ligjore të këtij procesi, kjo është çështje për organet kompetente, por si një Qeveri serioze, kemi marrë përsipër detyrimet për realizimin e tij përfundimtar dhe për t’i dhënë fund parimit “rri në shtëpi – merr pagë”, i cili besoj ka shkaktuar indinjatë të madhe te qytetarët. Për zgjidhjen e kësaj çështjeje, MMB ka përgatitur dhe dërguar një informacion në Qeverinë e RMV-së, i cili u miratua më 5 korrik 2024, me përfundimin që procedurat për transferimin e këtyre nëpunësve duhet të finalizohen deri më 31 dhjetor 2024. Ndërkohë, Ministria ka kontaktuar të gjitha institucionet që ende nuk e kanë finalizuar procesin, për të identifikuar arsyet e ndalimit dhe për të shpejtuar dinamikën e shpërndarjes. Sipas dinamikës, pres që procesi të përfundojë brenda një deri dy muajve.
Cila është vizioni juaj në lidhje me MMB-në si një ministri për të gjitha grupet etnike dhe si do të arrini një përfaqësim të drejtë?
Stoilkoviq: Në kontekstin e qëllimit tim që MMB të jetë një ministri për të gjitha grupet etnike që jetojnë në RMV dhe duke pasur parasysh buxhetin për vitin 2025, është bërë një ndryshim në dy programe kyçe që lidhen drejtpërdrejt me grupet etnike.
Së pari, programi për shënimin e Ditës së Alfabetit Shqip është shfuqizuar dhe është futur një program i ri për shënimin e ditës kombëtare të të gjitha grupeve etnike në vend, sipas Kushtetutës (për Shqiptarët, por edhe për Turqit, Serbët, Romët, Boshnjakët dhe Vllehët), për të respektuar të gjitha grupet që jetojnë në vend, sipas Kushtetutës. Me buxhetin për vitin 2025, janë parashikuar 12 milionë denarë, mjete këto që do të kontribuojnë në përmirësimin e marrëdhënieve ndëretnike në vend, forcimin e kohezionit multikulturor dhe promovimin e vlerave multikulturore, që janë qëllime prioritare të kësaj Qeverie.
Së dyti, programi për promovimin e marrëdhënieve ndëretnike mbetet brenda kuadrit të MMB-së, dhe siç e dini, ai lidhet me financimin e aktiviteteve të organizatave dhe fondacioneve në vend. Mjetet e planifikuara për bashkëpunim me shoqatat dhe fondacionet civile në buxhetin për vitin 2025 janë 20 milionë denarë. Ajo që duam të bëjmë si ministri brenda këtij programi është të vendosim një përfaqësim të drejtë të organizatave jo-qeveritare nga të gjitha grupet etnike pjesëmarrëse në program, sipas parimit të cilësisë, me kritere të qarta të përcaktuara. Po ashtu, mund të konstatoni se deri tani ka pasur pak projekte me prioritet për fushat “Menaxhimi i suksesshëm i negociatave të anëtarësimit me BE-në” dhe “Sundimi i ligjit, pavarësia e sistemit gjyqësor, lufta e vazhdueshme dhe e paanshme kundër krimit dhe korrupsionit”, dhe në këtë drejtim do të përcaktohen kritere në Programin e vitit 2025. Në këtë drejtim, qëllimi im është që Ministria të kontribuojë në forcimin e rolit të organizatave joqeveritare në procesin e integrimit të vendit në BE dhe në sundimin e ligjit, pavarësinë e sistemit gjyqësor dhe luftën e vazhdueshme dhe të paanshme kundër krimit dhe korrupsionit, me transparencë të gjerë, që është në përputhje me vlerat evropiane.
Për informacionin tuaj, financimi i Programit në kuadër të buxhetit të MMB-së ka filluar që nga viti 2022. Kur ka marrë përsipër financimin e Programit nga MSPMMB, ka pasur reagime negative nga Këshilli për Bashkëpunim ndërmjet Qeverisë dhe shoqërisë civile, por edhe nga BE-ja, për shkak të faktit që me Programin ishin financuar projekte fiktive.
Për Programin e financimit të aktiviteteve të organizatave dhe fondacioneve për vitin 2023 janë ndarë mjete financiare për 33 organizata qytetare në vlerë prej 600,000 denarë, me një buxhet prej 19,800,000 denarë. Një grup pune në MMB përgatiti një Raport për përdorimin e mjeteve të shpërndara për vitin 2023. Sipas raportit, janë realizuar 18,574,747 denarë dhe për këto ka prova për shpenzimin e tyre. Nga gjithsej 33 shoqata, 16 i kanë shpenzuar mjetet në mënyrë të përshtatshme. Në raportin përfundimtar, një shoqatë ka pasur mungesë dokumentacioni për shpenzimin e mjeteve dhe realizimin e aktiviteteve, ndaj ajo duhet t’i kthejë të gjitha mjetet e marra në llogarinë e Thesarit të RMV-së, në shumën prej 600,000 denarë. Ndërkohë, pjesa tjetër e shoqatave, që janë 16, nuk kanë dorëzuar prova për shpenzimin e mjeteve për disa kategori të caktuara, që përbëjnë 625,253 denarë dhe ato gjithashtu duhet t’i kthejnë këto mjete në llogarinë e Thesarit të RMV-së.
Duhet të theksoj disa pasaktësi, pasi gjatë realizimit të projekteve nga MMB nuk është bërë monitorim, për shkak të të cilave grupi punues, për shkak të paqartësive në dokumentacion dhe mungesës së plotë të raporteve përfundimtare, ka kërkuar sqarime dhe plotësimin e raporteve përfundimtare nga shoqatat. Po ashtu, në kontratat për sigurimin e mbështetjes financiare të nënshkruara me shoqatat, nuk ishin precizuar qartë detyrimet e përdoruesve lidhur me mjetet e marra dhe mënyrën e realizimit të tyre.
Duke pasur parasysh këto, Ministria për Marrëdhënie Ndërmjet Bashkësive do të hartojë një Program të ri për financimin e aktiviteteve të shoqatave dhe fondacioneve për vitin 2025, sipas kritereve që janë në përputhje me ato të BE-së, OSBE-së dhe Këshillit për Bashkëpunim ndërmjet Qeverisë dhe shoqërisë civile, për realizimin transparent dhe të llogaritur të projekteve nga sektori joqeveritar të financuara nga mjetet buxhetore në vlerë prej 20 milionë denarë që janë siguruar për vitin 2025 nga Buxheti i RMV-së. Po ashtu, do të hartohen kontrata me kushte dhe kritere të reja për të kapërcyer mangësitë dhe gabimet që janë konstatuar gjatë përgatitjes së Raportit për vitin 2023.
Ajo që është aktuale për fundin e çdo viti kalendarik është buxheti për vitin tjetër, cilat janë planet e MMB-së për vitin 2025 në lidhje me atë që do t’ju jetë në dispozicion?
Stoilkoviq: Në lidhje me Buxhetin për vitin 2025 të MOZ, dua të theksoj se, në krahasim me buxhetet e mëparshme të Ministrisë, janë zvogëluar më shumë se 20 milionë denarë shpenzime që më parë ishin përdorur për qëllime “korruptive”. Kjo do të thotë që nuk do të ketë më përdorim të paarsyeshëm të fondeve të buxhetit, siç ishin shpenzimet për tenderë fiktivë, për shërbime të ketering-ut, shërbime konsulence ose kontrata të dyshimta për individë që askush nuk i ka parë të shkojnë në punë, apo shpërblime të pagave dhe K-15 për individë që nuk shkojnë në punë, etj…
Nuk do të ketë më K-15 për personat që rrinë në shtëpi
Keni përmendur K-15, dhe deri tani keni deklaruar disa herë se regres për pushimin vjetor kanë marrë edhe persona që nuk shkonin në punë. A do të ketë ndonjë ndryshim në këtë çështje?
Stoilkoviq: Në lidhje me K-15, dua të theksoj se vitin e kaluar, nga buxheti i MMB-së janë paguar rreth 4 milionë denarë për K-15, ndërsa këtë vit do të paguhen rreth 900,000 denarë. Kjo është një kursim prej më shumë se 3 milionë denarë në Buxhetin e RMV. Ajo që mendoj se publiku duhet ta dijë është fakti se K-15 kanë marrë persona që kanë qëndruar në shtëpi. Pra, këta persona, përveç pagës, kanë marrë edhe regres për pushimin vjetor.
Balancuesi është një nga temat për të cilën është diskutuar shumë, si po përballeni me këtë sfidë dhe me vendimin për heqjen e dispozitave për “përkatësinë etnike” nga Ligji për të Punësuarit në Sektorin Publik dhe Ligji për Nëpunësit Administrativë?
Stoilkoviq: Para se të shpreh mendimin tim në lidhje me vendimin e Gjykatës Kushtetuese, i cili heq dispozitat për “përkatësinë etnike” nga Ligji për të Punësuarit në Sektorin Publik dhe Ligji për Nëpunësit Administrativë, dua të informoj publikun se të dhënat brenda Ministrisë tregojnë se ka pasur keqpërdorim të balancuesit. Konkretisht, nga numri i përgjithshëm i punonjësve në MMB, rreth 95% janë shqiptarë dhe vetëm 5% janë përfaqësues të grupeve të tjera etnike. Vendimi i Gjykatës Kushtetuese për heqjen e dispozitave për “përkatësinë etnike” ka krijuar sfida të reja në procesin e sigurimit të përfaqësimit të drejtë dhe të barabartë. MMB është plotësisht e angazhuar për të kaluar përmes këtyre sfidave dhe për të krijuar një administratë publike moderne, gjithëpërfshirëse dhe efikase, që do të pasqyrojë vlerat e drejtësisë dhe profesionalizmit. Nevojitet një zgjidhje ligjore e re që do të rregullojë parimin e përfaqësimit të drejtë në një mënyrë që është në përputhje me vendimet kushtetuese, por edhe me nevojat reale të administratës. Në këtë drejtim, është duke u përgatitur një kornizë ligjore që do të sigurojë një qasje të balancuar, nga njëra anë, duke respektuar parimin e përfaqësimit të drejtë si bazë për përfshirje dhe mundësi të barabarta në shërbimin publik, dhe nga ana tjetër, duke garantuar profesionalizmin, kompetencën dhe cilësinë në punësim. Kjo është thelbësore për ndërtimin e një administrate profesionale, që do të jetë motor i zhvillimit shoqëror dhe mbështetje për proceset reformuese.
Duke pasur parasysh se Ministria është përgjegjëse për monitorimin dhe zbatimin e parimit të përfaqësimit të drejtë dhe të barabartë, kemi ndërmarrë veprime konkrete për të adresuar sfidat që janë krijuar nga ky vendim. Në këtë drejtim, Ministria ka filluar konsultime me të gjithë aktorët relevantë për të gjetur një zgjidhje afatgjate dhe të qëndrueshme, që do të kapërcejë dobësitë e identifikuara dhe do të forcojë integritetin e administratës publike. Po punojmë në zgjidhje që do të jenë ligjërisht të qëndrueshme, gjithëpërfshirëse dhe të përqendruara në zhvillim, duke krijuar një balans afatgjatë mes përfaqësimit të drejtë dhe cilësisë në administratën publike. Kjo është jashtëzakonisht e rëndësishme për përparimin e vendit dhe për zbatimin e suksesshëm të të gjitha proceseve reformuese.
Do të doja të hapja një çështje tjetër aktuale, për të cilën është duke u diskutuar shumë kohët e fundit, dhe ajo ka të bëjë me qëndrimin tuaj në lidhje me Ligjin për Përdorimin e Gjuhëve?
Stoilkoviq: Në lidhje me Ligjin për Përdorimin e Gjuhëve, siç mund ta keni vërejtur deri tani, nuk kam dhënë asnjë deklaratë lidhur me këtë çështje dhe nuk do të komentoj as tani. Mendoj se duhet ta lëmë Gjykatës Kushtetuese të punojë pa presione politike.
Si e komentoni fillimin e procedurës penale kundër ish-Zëvendëskryeministrit Artan Grubi?
Stoilkoviq: Procedura për Grubin është një konfirmim se kjo Qeveri është serioze në qëllimin e saj për t’u përballur plotësisht me krimin dhe korrupsionin dhe mendoj se nëse, siç thotë ai, është “i pastër si loti”, do të përballet me organet e ndjekjes. Por le t’i lëmë institucionet kompetente të përfundojnë punën e tyre.
Dhe për fund, cilat janë planet tuaja për punën si Zëvendëskryeministër në Qeveri?
Stoilkoviq: Pritshmëritë janë që me të gjitha këto aktivitete që kemi nisur, do ta vendosim plotësisht ministrinë në funksion. Ndoshta gjatë vitit 2025 do të na duhet të plotësojmë kuadrin në disa sektorë që ministria të funksionojë pa probleme dhe më pas do t’i kushtohem punës si zëvendëskryeministër, siç u ra dakord me kryeministrin, për t’u përkushtuar te bashkëpunimi rajonal. Në këtë drejtim, në vitin 2025, siç biseduam edhe me Kryeministrin e Serbisë, fokusi do të jetë se si mund të përfshihen kompanitë tona në punën e EKSPO 2027. Gjithashtu, planifikojmë një seancë të përbashkët mes qeverive të Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut, pas së cilës do të ketë një takim të përbashkët të odave ekonomike. Po zhvillohen negociata për dy investime të reja nga Serbia në Maqedoninë e Veriut. Po ashtu, tashmë po punojmë për thellimin e bashkëpunimit ekonomik me Republikën e Turqisë, si një partner i rëndësishëm për ne.
